محمد اشرف علوى عاملى
27
علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى )
مىآيد كه ماهيّات بسيطه امور مركّبه باشند ، پس بسيط متحقّق نخواهد بود ، پس مركّب متحقّق نخواهد شد ، چه مركّب از [ ب - 6 ] بسيط ، مركب مىباشد ، و كلّ اين سه مفسده ظاهر البطلان است . « 1 » و در حاشيهء مير سيّد شريف واقع است كه : « و هذا الدّليل أعنى الوجه الاوّل المبنى على الاشتراك ، انّما يدلّ على أنّ الوجود المطلق المشترك زائد على الماهية ، و لا يدلّ على كون الوجود الخاصّ زائدا عليها ، الّا أن يثبت أنّ المطلق نفس ماهية الخاصّ أو جزء منها ، و لم يثبت ؛ بل الحقّ أنّه عرضى لأفراده » . و هرگاه مراد وجود مطلق باشد در ساير وجود نيز سخنها وارد است ، چنانچه بر متأمّل پوشيده نيست . قال - رحمه اللّه - : و لانفكاكهما تعقّلا « 2 » . اين وجه ، وجه ثانيست كه دالّ بر زيادى وجود [ مىباشد ] . و
--> ( 1 ) . يكى آن كه وجود واجب اگر نفس حقيقت واجب است موافق اين كلام وجود خاص است ، پس كلام سابق كه وجود را وجود مطلق گرفت و گفت كه وجود مغاير ماهيت است مگر در واجب ، جواب نيست . و در ثانى مىتوان گفت كه اگر تعقّل بكند ، متحقّق شود شايد منفكّ نشوند از هم . و در ثالث مىتوان گفت كه كلام در تحقّق تركيب امرى از وجود و ماهيت خواهد بود در وقت جزئيت وجود كه آيا تركّب حين امر از علّت به چه نحو مىشود و مساويست طرفين حين تحقّق اين تركّب يا نه ؟ و معنى تحقّق امكان اين خواهد بود . و در رابع گفته مىشود كه حمل شىء بر نفس مفيد است از جهت تحقّق مقصود و مفهوم ، مثل آن كه زيد زيد است ، يعنى آن كسى كه ما او را زيد تصور نموده [ ايم ] ، اسم زيد است ، چنانچه من بعد متذكّر مىشود ، و همچنين سخنها مىتوان گفت . ( منه ) ( 2 ) . كشف المراد / 25